علت تغییر رنگ کامپوزیت

کامپوزیت دندان یکی از محبوب ترین روش های زیبایی در دندان پزشکی است که به کمک آن می توان رنگ، فرم و نظم دندان ها را در مدت زمان کوتاهی اصلاح کرد با این حال، یکی از دغدغه های رایج پس از انجام این درمان، تغییر رنگ کامپوزیت در طول زمان است. برخی افراد متوجه زرد شدن، کدر شدن یا لکه دار شدن سطح دندان های کامپوزیت شده می شوند و این موضوع می تواند بر زیبایی لبخند آن ها تأثیر بگذارد.

در ادامه این مقاله به بررسی مهم ترین دلایل تغییر رنگ کامپوزیت دندان و راه های پیشگیری از آن می پردازیم.

انواع تغییر رنگ کامپوزیت

ونیرهای کامپوزیتی از مواد رزینی ساخته می شوند که برای تقلید از ظاهر مینای طبیعی دندان طراحی شده اند. هرچند کامپوزیت های مدرن از نظر پایداری رنگ بسیار پیشرفته تر از نسخه های قدیمی هستند، اما هنوز نسبت به پرسلن (چینی) متخلخل ترند. به همین دلیل، ونیرهای کامپوزیتی:

• بیشتر در معرض تغییر رنگ و لکه پذیری سطحی قرار دارند،
• به مرور زمان دچار سایش سطحی می شوند،
• تحت تأثیر رنگ دانه های خارجی با گذر زمان تغییر رنگ می دهند.

بیشتر بخوانید: بهترین رنگ کامپوزیت دندان

اما همه تغییرات رنگی یکسان نیستند و درک تفاوت آن ها اهمیت دارد. لکه های سطحی شامل موارد زیر هستند:

• چسبیدن رنگدانه ها به لایه بیرونی کامپوزیت
• ظاهر مات یا زرد رنگ
• تغییراتی که اغلب با پولیش (براق کردن) قابل رفع هستند

تغییر رنگ داخلی بسیار کمتر شایع است و ممکن است به دلایل زیر مربوط باشد:

• تغییرات رزین مرتبط با افزایش سن
• ساییدگی عمیق مواد

بیشتر تغییرات رنگی مشاهده شده در ونیرهای کامپوزیتی، مربوط به سطح آن ها است.

علت تغییر رنگ کامپوزیت دندان چیست؟

تغییر رنگ کامپوزیت به صورت ناگهانی اتفاق نمی افتد، بلکه به تدریج و در نتیجه ترکیبی از ویژگی های ذاتی مواد و عوامل روزمره ایجاد می شود. رایج ترین دلایل عبارت اند از:

• جذب رنگدانه ها از غذاها و نوشیدنی ها
• ایجاد زبری های میکروسکوپی روی سطح کامپوزیت
• کاهش میزان صیقل و براقیت در طول زمان

برخلاف لمینت های سرامیکی، رزین کامپوزیت در صورت کاهش صافی سطح، می تواند لکه و رنگ را به خود جذب کند.

Smooth, well-polished composite veneers resist staining far better than rough or poorly finished ones.

هرچه سطح کامپوزیت صاف تر و بهتر پولیش شده باشد، مقاومت آن در برابر تغییر رنگ بیشتر خواهد بود.

• جذب رنگدانه ها از غذاها و نوشیدنی ها

ماده کامپوزیتی که در ونیرها استفاده می شود، دارای تخلخل (منافذ) بسیار کمی است؛ این ویژگی باعث می شود کامپوزیت نسبت به لمینت دندان سرامیکی، رنگدانه های غذاها و نوشیدنی ها را راحت تر جذب کند. موادی مانند قهوه، چای، سس سویا و آبمیوه ها حاوی ترکیبات رنگی قوی هستند که در این منافذ میکروسکوپی نفوذ می کنند. با گذشت زمان، این نفوذ می تواند باعث تغییرات جزئی در رنگ کامپوزیت شود که ظاهر آن را در مقایسه با مینای دندان های طبیعی، غیریکنواخت نشان می دهد.

• تأثیر سیگار، الکل و مایعات تیره

دود سیگار حاوی قطران و نیکوتین است که هر دو باعث تیرگی ونیرهای کامپوزیتی شده و آن ها را فرسوده تر از آنچه هستند، نشان می دهند. مصرف مکرر الکل نیز می تواند بافت رزین را نرم کرده و حساسیت آن را نسبت به لکه پذیری افزایش دهد. مایعات تیره با چسبیدن به سطح زبر شده کامپوزیت، این اثر را تشدید کرده و لکه هایی بر جای می گذارند که با مسواک زدن معمولی پاک نمی شوند.

بیشتر بخوانید: ماندگاری کامپوزیت دندان

• تغییراتی که در طول زمان در ونیرها رخ می دهد

ونیرها نیز مانند هر ماده دندان پزشکی دیگری، با استفاده در طول زمان دچار فرسودگی می شوند. ممکن است سطح آن ها به مرور صافیِ اولیه خود را از دست بدهد و پیوند بین ونیر و دندانِ آماده سازی شده کمی ضعیف شود. این اتفاق اجازه می دهد تا رنگدانه ها راحت تر به بافت کامپوزیت نفوذ کنند، به ویژه در نواحی لبه های دندان. با این وجود، با مراقبت صحیح و معاینات منظم دندان پزشکی، می توان روند این فرسودگی را به طور قابل توجهی کند کرد.

• ایجاد زبری های میکروسکوپی روی سطح کامپوزیت

رزین کامپوزیت حتی زمانی که صیقل داده شده باشد، دارای ناهمواری های بسیار ریزی است که می تواند ذرات غذا را در خود نگه دارد. این فضاهای میکروسکوپی، مواد غذایی و نوشیدنی های رنگ زا را به دام انداخته و منجر به تغییر رنگ تدریجی می شوند. اگر به این لکه ها رسیدگی نشود، رنگ به عمق بیشتری از رزین نفوذ کرده و پاک کردن آن ها تنها با مسواک زدن یا خمیردندان های معمولی دشوارتر می شود.

جلوگیری از زرد شدن کامپوزیت دندان

۱. استفاده منظم از مسواک های نرم

استفاده از مسواک با برس نرم به تمیز کردن دندان ها بدون ساییدن مواد کامپوزیتی کمک می کند. مسواک زدن منظم، دو بار در روز، ذرات غذایی را که می توانند باعث لکه دار شدن ونیرهای کامپوزیتی دندان شوند، پاک می کند. از  مسواک زدن های خشن که ممکن است سطح را خراش داده و آن را مستعد گیر انداختن رنگدانه ها کند، اجتناب کنید.

۲. استفاده از خمیردندان های مناسب دندان های کامپوزیت شده

خمیردندان غیرساینده برای صاف و تمیز نگه داشتن ونیرهای شما ایده آل است. خمیردندان های ساینده می توانند درخشندگی آن ها را کدر کرده و خراش های میکروسکوپی ایجاد کنند که لکه ها می توانند در آن ها ته نشین شوند. انتخاب یک فرمول ملایم، بهداشت دهان و دندان را پشتیبانی کرده و در عین حال از لایه نازک رزین که به ونیرها درخشندگی می بخشد، محافظت می کند.

بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از کامپوزیت دندان

۳. انتخاب  غذا و نوشیدنی های مناسب

اگرچه اجتناب از مصرف همه غذاها ضروری نیست، اما توجه به غذاهای با رنگ قوی مانند کاری ها، سس های گوجه فرنگی و برخی توت ها می تواند مفید باشد. شستن دهان یا نوشیدن آب پس از مصرف این مواد، تماس با رنگدانه ها را محدود می کند.

۴. مراقبت از سلامت دهان و دندان

حفظ سلامت کلی دهان از طریق مسواک زدن منظم، نخ دندان کشیدن و بررسی های پیوند دندانی، از بافت لثه اطراف و دندان های زیرین پشتیبانی می کند. رعایت این موارد احتمال نیاز زودهنگام به کامپوزیت های جدید را کاهش می دهند.

بیشتر بخوانید: پوسیدگی دندان بعد از کامپوزیت

۵. محافظت از کامپوزیت در برابر سایش فیزیکی

عادت هایی مانند دندان قروچه، جویدن ناخن، یا استفاده از دندان ها برای باز کردن بسته بندی ها می تواند طول عمر ونیر را کوتاه کند. استفاده از محافظ دندان در شب به جلوگیری از ترک خوردگی و لب پریدگی در رزین کامپوزیت کمک می کند. اگر متوجه دندان لب پریده یا کامپوزیت آسیب دیده شدید، زودتر با دندانپزشک خود تماس بگیرید تا از سایش بیشتر جلوگیری شود.

بیشتر بخوانید: بهترین دکتر کامپوزیت دندان در شهریار

اصلاح تغییر رنگ کامپوزیت دندان

هنگامی که تغییر رنگ در کامپوزیت ها رخ می دهد، اغلب برای روشن کردن و بازگرداندن آن ها به رنگ اولیه، درمان حرفه ای لازم است. دندانپزشکان چندین روش برای از بین بردن لکه های سطحی و بهبود ظاهر بدون نیاز به تعویض کل کامپوزیت دندان در اختیار دارند.

۱. پولیش کامپوزیت

تمیز کردن حرفه ای با استفاده از ابزارهای پولیش می تواند به از بین بردن لکه های سطحی که مسواک زدن روزانه قادر به پاک کردن آن ها نیست، کمک کند. پولیش می تواند:

• لکه های سطحی را از بین ببرد.
• براقیت کامپوزیت ها را بازگرداند.
• سفیدی رنگ کلی آن را بهبود بخشد.

در اغلب موارد، تنها پولیش کردن کامپوزیت ها نتیجه دلخواه بیمار را به همراه دارد. این معاینات شامل صاف کردن لایه بیرونی کامپوزیت و بازیابی سطحی بازتابنده نور است که هم با دندان ها و هم با لثه های شما مطابقت دارد. این فرآیند ملایم است و به رزین زیرین آسیبی نمی رساند.

پولیش معمولاً:

• سریع است.
• غیرتهاجمی است.
• مقرون به صرفه است.

۲. بلیچینگ دندان های کامپوزیتی

بلیچینگ کامپوزیت یک روش زیبایی دندان است که برای روشن تر کردن و سفید کردن کامپوزیت ها استفاده می شود، در این روش یک مواد خاصی به کامپوزیت ها زده می شود تا لکه ها و تغییر رنگ ها را کاهش دهد اما ونیرهای کامپوزیتی مانند دندان های طبیعی سفید نمی شوند. نکات مهمی که باید در رابطه با بلیچینگ کامپوزیت دندان در نظر داشت عبارتند از:

• استفاده از مواد بلیچینگ، رنگ کامپوزیت را تغییر نمی دهند.
• دندان های طبیعی اطراف ونیر ممکن است روشن تر شوند.
• ممکن است عدم هماهنگی رنگ (تفاوت رنگ) ایجاد شود.

به همین دلیل، سفید کردن دندان ها اغلب پیش از قرار دادن ونیرها انجام می شود.

۳. سفید کردن کامپوزیت ها با روش های خانگی

درمان های سفید کننده خانگی گاهی اوقات می توانند دندان های طبیعی را روشن کنند اما برای ونیرهای دندان کامپوزیتی کمتر مؤثر هستند. عوامل سفید کننده برای واکنش با مینا، نه رزین، فرموله شده اند، به این معنی که آن ها نمی توانند ونیرهای لکه دار شده را به طور مؤثر سفید کنند.

بیشتر بخوانید: قیمت کامپوزیت دندان 

چه زمانی تعویض یا ترمیم کامپوزیت ضروری می شود؟

همه تغییر رنگ ها نیاز به تعویض ندارند. تعویض کامپوزیت ممکن است در موارد زیر مد نظر قرار گیرد:

• لکه های عمیقی که با پولیش کردن از بین نمی روند.
• سایش قابل توجه مواد ونیر.

اگر لکه ها بیش از حد عمیق نفوذ کرده باشند یا لایه رزین نازک شده باشد، دندانپزشک ممکن است ترمیم یا قرار دادن کامپوزیت های جدید را پیشنهاد دهد در طول فرآیند تعویض، دندانپزشکان از راهنماهای رنگی پیشرفته برای دستیابی به تطابق دقیق بین ونیرها و دندان های طبیعی اطراف استفاده می کنند. ونیرهای کامپوزیت رزین در لایه هایی ساخته می شوند تا شفافیت طبیعی مینا را تقلید کنند.

از آنجایی که ونیرهای کامپوزیتی از ماده رزینی انعطاف پذیر ساخته شده اند، می توان آن ها را طوری شکل داد و اصلاح کرد که بافت دندان طبیعی را تقلید کنند. این ترمیم ها با استفاده از چسب دندانپزشکی به دندان های آماده شده متصل می شوند و اطمینان حاصل می شود که ضمن حفظ ظاهری یکپارچه در لبخند شما، در جای خود محکم باقی می مانند.

اگر از رنگ کامپوزیت دندانم راضی نیستم میتوانم آن را تغییر دهم؟

باید بدانید که تغییر رنگ کامپوزیت دندان توسط متخصص امکان پذیر نیست و لازمه این کار تعویض و جایگزینی لایه کامپوزیت قبلی با لایه کامپوزیت جدید است. پس بهتر است حتما قبلا از انجام ونیر کامپوزیت در انتخاب رنگ آن اطمینان و دقت کافی داشته باشید تا تناسب لازم با رنگ پوست ، چشم و  رنگ دندان های دیگر را نیز داشته باشد.

سخن پایانی

اگرچه کامپوزیت ها در برابر تغییر رنگ مقاوم اند، اما برای حفظ درخشش و طول عمر ایده آل آنها، توجه به مراقبت های دوره ای و مشورت با دندانپزشک ضروری است.

به یاد داشته باشید که کلید یک لبخند پایدار و هماهنگ، «پیشگیری و برنامه ریزی» است. با انجام درمان های سفیدکننده پیش از نصب ونیر و پایبندی به جلسات منظم پولیش حرفه ای، می توانید اطمینان حاصل کنید که کامپوزیت های شما نه تنها در روزهای اول، بلکه در طولانی مدت نیز زیبایی و درخشش طبیعی خود را حفظ خواهند کرد.

سوالات متداول

آیا رفع زردی کامپوزیت دندان در خانه امکان پذیر است؟

خیر، باید بدانید که روش های رفع زردی کامپوزیت دندان در خانه بی فایده است و ممکن است باعث بدرنگ شدن آن و یا آسیب به استحکام و دوام  کامپوزیت شود. مثلا استفاده از جوش شیرین برای رفع زردی بی فایده است.

هزینه اصلاح تغییر رنگ کامپوزیت دندان چه قدر است؟

این هزینه با توجه به تجربه و مهارت پزشک، موقعیت مکانی کلینیک، متریال مورد استفاده در سفید کردن و تعداد واحد های کامپوزیت متفاوت است.

ایا میشود رنگ کامپوزیت را تغییر داد؟

بله این کار توسط متخصص امکان پذیر است