ایمپلنت دندانی امروزه به‌عنوان یکی از روش‌های رایج و موفق برای جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته شناخته می‌شود و در بسیاری از بیماران نتایج عملکردی و زیبایی قابل قبولی دارد. با وجود درصد موفقیت بالای ایمپلنت‌ها، بروز برخی عوارض مکانیکی و پروتزی در طول زمان اجتناب‌ناپذیر است. یکی از شایع‌ترین این عوارض، شل شدن روکش ایمپلنت یا اجزای متصل‌کننده آن، به‌ویژه پیچ اباتمنت، می‌باشد که می‌تواند موجب ناراحتی بیمار و کاهش کارایی پروتز شود.

شل شدن روکش ایمپلنت معمولاً به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد. گاهی پیچ نگه‌دارنده روکش به‌درستی سفت نشده یا به مرور زمان شل می‌شود. در بعضی موارد هم فشار زیاد هنگام جویدن، به‌ویژه در افرادی که عادت به دندان‌قروچه دارند، باعث لق شدن روکش می‌شود. شل شدن روکش اگر به‌موقع برطرف نشود، می‌تواند باعث ناراحتی بیمار، آسیب به روکش یا حتی ایجاد مشکلاتی در لثه و استخوان اطراف ایمپلنت شود. هدف این مقاله بررسی علت‌های شایع شل شدن روکش ایمپلنت و افزایش آگاهی در این زمینه است.

علت شل شدن روکش ایمپلنت

شل شدن روکش ایمپلنت معمولاً به یک علت خاص محدود نمی‌شود و اغلب نتیجه چند عامل هم‌زمان است. مطالعات علمی نشان می‌دهند که بیشتر این دلایل به نحوه اتصال روکش، فشارهای واردشده و شرایط دهان بیمار مربوط می‌شوند. مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:

۱. شل شدن پیچ نگه دارنده روکش

یکی از شایع ترین دلایل شل شدن روکش ایمپلنت، شل شدن پیچی است که روکش را به ایمپلنت یا قطعه زیرین آن متصل می‌کند. اگر این پیچ در ابتدا با نیروی مناسب بسته نشود یا بعد از مدتی تحت فشارهای مداوم قرار بگیرد، به‌تدریج شل می‌شود. این اتفاق می‌تواند باعث ایجاد حس لق بودن یا حرکت روکش هنگام جویدن شود.

Abutment-screw loosening has been shown to be the most common dental implant prosthetic complication, accounting for up to 33% of all post-implant prosthodontic issues.

شل شدن پیچ اباتمنت یکی از رایج‌ترین عوارض پروتزی ایمپلنت گزارش شده است و می‌تواند تا ۳۳٪ کل مشکلات پس از پروتز ایمپلنت را تشکیل دهد . www.globaldentalsolutions.com

۲. فشار زیاد هنگام جویدن

نیروهای زیاد جویدن، به‌خصوص در افرادی که عادت به دندان قروچه دارند، می‌تواند باعث شل شدن روکش ایمپلنت شود. فشارهای تکرارشونده و طولانی‌مدت، به مرور باعث کاهش استحکام اتصال روکش و پیچ آن می‌شوند، حتی اگر در ابتدا همه‌چیز به‌درستی نصب شده باشد.

۳. توزیع نامناسب فشار روی روکش

اگر فشار جویدن به‌طور یکنواخت روی روکش ایمپلنت پخش نشود، بخشی از روکش یا اتصال آن تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرد. این موضوع معمولاً به طراحی نامناسب روکش یا تنظیم نادرست تماس‌های دندانی مربوط می‌شود و می‌تواند در طول زمان باعث شل شدن روکش شود.

۴. طراحی یا ساخت نامناسب روکش

اگر روکش ایمپلنت به‌درستی طراحی یا ساخته نشده باشد، احتمال شل شدن آن افزایش پیدا می‌کند. روکش‌هایی که اندازه، شکل یا ارتفاع مناسبی ندارند، فشار بیشتری به اتصال ایمپلنت وارد می‌کنند و پایداری آن را کاهش می‌دهند.

بیشتر بخوانید: بهترین متخصص روکش دندان در شهریار و اندیشه

۵. مشکل در چسب یا سیمان روکش

در روکش‌هایی که با چسب یا سیمان روی ایمپلنت قرار می‌گیرند، کیفیت مواد استفاده‌شده اهمیت زیادی دارد. اگر سیمان به‌درستی انتخاب یا استفاده نشود، یا به مرور زمان خاصیت خود را از دست بدهد، روکش ممکن است شل شود یا حتی جدا گردد.

۶. التهاب لثه و مشکلات اطراف ایمپلنت

التهاب لثه یا مشکلات بافت اطراف ایمپلنت می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم باعث شل شدن روکش شود. التهاب و تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت باعث کاهش ثبات کلی سیستم ایمپلنت شده و در نتیجه روکش نیز لق می‌شود.

علائم شل شدن روکش ایمپلنت

۱. احساس حرکت یا لق بودن روکش

یکی از واضح‌ترین نشانه‌ها، احساس تکان خوردن روکش هنگام غذا خوردن یا حتی صحبت کردن است. این حس ممکن است در ابتدا خیلی جزئی باشد، اما معمولاً با گذشت زمان بیشتر می‌شود.

۲. ایجاد صدا هنگام جویدن

برخی افراد هنگام جویدن غذا صدای کلیک یا تق‌تق خفیفی از ناحیه ایمپلنت احساس می‌کنند. این صدا می‌تواند نشانه شل شدن اتصال روکش باشد.

۳. ناراحتی یا درد خفیف

شل شدن روکش ممکن است باعث احساس ناراحتی، فشار یا درد خفیف در اطراف ایمپلنت شود، به‌ویژه هنگام جویدن غذاهای سفت. این درد معمولاً مداوم نیست، اما نباید نادیده گرفته شود.

بیشتر بخوانید: چسباندن روکش دندان با چسب قطره ای

۴. گیر کردن غذا اطراف روکش

در صورت شل شدن روکش، ممکن است فضای کوچکی بین روکش و لثه ایجاد شود که باعث گیر کردن غذا در آن ناحیه می‌شود. این موضوع می‌تواند باعث اذیت شدن و حتی التهاب لثه شود.

۵. تغییر در نحوه بسته شدن دندان ها

اگر هنگام بستن دهان احساس می‌کنید دندان‌ها مثل قبل روی هم قرار نمی‌گیرند، ممکن است روکش ایمپلنت کمی جابه‌جا شده باشد و این تغییر یکی از نشانه‌های شل شدن آن است.

۶. التهاب یا قرمزی لثه اطراف ایمپلنت

در برخی موارد، شل شدن روکش می‌تواند باعث تحریک لثه اطراف ایمپلنت شود و علائمی مثل قرمزی، تورم یا حتی خونریزی خفیف ایجاد کند.

“It is estimated that up to 25% of implant cases experience some degree of screw loosening within the first year of placement, particularly in single-tooth restorations.”

: «برآورد شده که تا ۲۵٪ از ایمپلنت‌ها طی سال اول پس از قرارگیری دچار نوعی شل شدن پیچ می‌شوند، به‌ویژه در روکش‌های تک‌دندانی.» denpedia.com

آیا شل شدن روکش ایمپلنت خطرناک است؟

بله، شل شدن روکش ایمپلنت اگر به‌موقع رسیدگی نشود می‌تواند مشکل‌ساز باشد. در ابتدا ممکن است فقط باعث ناراحتی یا اختلال در جویدن شود، اما با گذشت زمان می‌تواند به آسیب دیدن پیچ یا خود روکش، ایجاد التهاب در لثه اطراف ایمپلنت و حتی فشار نامناسب به استخوان فک منجر شود. در برخی موارد، ادامه‌دار شدن این وضعیت ممکن است هزینه و پیچیدگی درمان را افزایش دهد. به همین دلیل توصیه می‌شود در صورت احساس لق بودن یا حرکت روکش، هرچه زودتر به دندان‌پزشک مراجعه شود تا از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری شود.

در صورت شل شدن روکش ایمپلنت چه کار باید کرد؟

در صورت شل شدن روکش ایمپلنت، اولین و مهم‌ترین کار این است که موضوع را جدی بگیرید و از دست‌کاری یا فشار دادن روکش خودداری کنید. جویدن غذاهای سفت یا امتحان کردن روکش با زبان و انگشت می‌تواند باعث بدتر شدن وضعیت و آسیب به قطعات زیرین ایمپلنت شود.

بهتر است در اسرع وقت به دندان‌پزشک مراجعه کنید تا علت شل شدن روکش بررسی شود. دندان‌پزشک مشخص می‌کند که آیا مشکل فقط از شل شدن پیچ یا چسب روکش است یا اینکه نیاز به بررسی‌های بیشتری وجود دارد. تا زمان مراجعه به دندان‌پزشک، توصیه می‌شود از جویدن غذا با آن سمت دهان پرهیز کنید و بهداشت دهان و دندان را به‌خوبی رعایت کنید تا از التهاب لثه جلوگیری شود. اقدام به‌موقع در چنین شرایطی می‌تواند از آسیب‌های جدی‌تر و افزایش هزینه درمان جلوگیری کند.

روش های درمان شل شدن روکش ایمپلنت

۱. سفت کردن مجدد پیچ روکش

اگر شل شدن روکش به دلیل شل شدن پیچ نگه‌دارنده باشد، دندان‌پزشک می‌تواند پیچ را باز کرده، بررسی کند و سپس با نیروی مناسب دوباره آن را سفت کند. این روش معمولاً ساده‌ترین و رایج‌ترین راه درمان است.

۲. تعویض پیچ آسیب دیده

در برخی موارد، پیچ روکش ممکن است دچار فرسودگی یا آسیب شده باشد. در این شرایط، تعویض پیچ می‌تواند به بازگشت ثبات روکش کمک کند و از شل شدن مجدد آن جلوگیری نماید.

۳. اصلاح یا تعویض روکش ایمپلنت

اگر طراحی یا ساخت روکش مناسب نباشد و باعث وارد شدن فشار نامتعادل شود، دندان‌پزشک ممکن است روکش را اصلاح کرده یا در صورت نیاز آن را تعویض کند تا نیروها به شکل بهتری پخش شوند.

۴. استفاده مجدد یا تعویض چسب (سیمان) روکش

در روکش‌هایی که با چسب یا سیمان ثابت شده‌اند، ممکن است نیاز به برداشتن روکش و استفاده از سیمان مناسب‌تر باشد تا روکش به‌طور محکم در جای خود قرار گیرد.

بیشتر بخوانید: قیمت ایمپلنت فک بالا چقدر است

۵. تنظیم تماس های دندانی

گاهی تماس نادرست روکش با دندان‌های مقابل باعث وارد شدن فشار زیاد به ایمپلنت می‌شود. در این موارد، دندان‌پزشک با تنظیم سطح تماس‌ها می‌تواند از شل شدن مجدد روکش جلوگیری کند.

۶. درمان التهاب لثه اطراف ایمپلنت

اگر شل شدن روکش همراه با التهاب یا مشکل در لثه اطراف ایمپلنت باشد، ابتدا باید این التهاب درمان شود تا ثبات روکش بهبود پیدا کند و احتمال عود مشکل کاهش یابد.

۷. خارج کردن ایمپلنت (در موارد نادر)

در صورتی که خود ایمپلنت دچار لق شدن شده باشد، درمان متفاوت است و ممکن است نیاز به خارج کردن ایمپلنت و انجام درمان‌های جایگزین وجود داشته باشد. این حالت نادر است اما نیاز به بررسی دقیق دارد.

راه های جلوگیری از شل شدن روکش ایمپلنت

• مراجعه منظم به دندان‌پزشک برای معاینه دوره‌ای
• رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
• پرهیز از جویدن غذاهای بسیار سفت
• کنترل و درمان دندان‌قروچه
• استفاده از نایت‌گارد در صورت نیاز
• اطمینان از طراحی و نصب صحیح روکش
• مراجعه سریع در صورت احساس لق بودن روکش
• خودداری از دست‌کاری روکش با زبان یا دست

بیشتر بخوانید: آیا ایمپلنت باعث تحلیل استخوان فک می شود

جمع بندی

شل شدن روکش ایمپلنت یکی از مشکلات نسبتاً شایع در درمان‌های ایمپلنت است که معمولاً به دلایل مکانیکی مانند شل شدن پیچ، فشار زیاد هنگام جویدن، طراحی نامناسب روکش یا مشکلات لثه اطراف ایمپلنت ایجاد می‌شود. اگرچه این مشکل در بسیاری از موارد به‌راحتی قابل درمان است، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند باعث آسیب به روکش، پیچ یا حتی خود ایمپلنت شود. مراجعه به‌موقع به دندان‌پزشک، رعایت بهداشت دهان و دندان و انجام معاینات دوره‌ای نقش مهمی در پیشگیری و افزایش طول عمر روکش ایمپلنت دارند.

سؤالات متداول

۱. آیا شل شدن روکش ایمپلنت طبیعی است؟

شل شدن روکش ایمپلنت ممکن است رخ دهد، اما طبیعی محسوب نمی‌شود و معمولاً نشانه وجود یک مشکل است که باید بررسی شود.

۲. آیا روکش شل شده ایمپلنت خودبه خود درست می شود؟

خیر. شل شدن روکش به‌طور خودبه‌خود برطرف نمی‌شود و نیاز به بررسی و درمان توسط دندان‌پزشک دارد.

۳. اگر روکش ایمپلنت شل شود، باید آن را درآورد؟

در بیشتر موارد نیازی به خارج کردن روکش نیست و با سفت کردن پیچ یا اصلاح روکش، مشکل برطرف می‌شود. تصمیم نهایی به نظر دندان‌پزشک بستگی دارد.

۴. آیا شل شدن روکش ایمپلنت دردناک است؟

معمولاً در ابتدا درد زیادی ندارد، اما ممکن است باعث ناراحتی، فشار یا التهاب لثه شود. در صورت پیشرفت مشکل، درد هم ممکن است ایجاد شود.

۵. آیا دندان قروچه می تواند باعث شل شدن روکش ایمپلنت شود؟

بله. دندان‌قروچه یکی از عوامل مهم وارد شدن فشار زیاد به ایمپلنت و شل شدن روکش آن است.

۶. بعد از درمان، امکان شل شدن مجدد روکش وجود دارد؟

در صورت رعایت توصیه‌های دندان‌پزشک، تنظیم صحیح روکش و مراقبت مناسب، احتمال شل شدن مجدد کاهش می‌یابد، اما به‌طور کامل صفر نمی‌شود