ارتودنسی چیست؟

درمان ارتودنسی نوعی درمان دندان پزشکی است که دندان ها را صاف و مرتب می‌کند و مشکلات بایت یعنی نامناسب بودن سطح تماس دندانهای بالا و پایین با یکدیگر را اصلاح می نماید.

در درمان ارتودنسی از وسیله ارتودنسی که معمولاً در داخل دهان قرار میگیرد استفاده می شود تا دندان ها یا فکها در موقعیت مورد نظر قرار بگیرند. یکی از رایج ترین وسیله های ارتودنسی که بسیاری از ما با آن آشنا هستیم براکت یا همان سیم گرفتن دندان ها است که در آن به هر دندان قطعه فلزی کوچکی چسبانده می شود و یک سیم فلزی به آن ها وصل می شود و به اصطلاح دندان‌ها سیم کشی می شوند. اما این براکت که به آن براکت فلزی می‌گوییم تنها یکی از انواع گوناگون وسیله های ارتودنسی است. 

انواع وسیله های ارتودنسی چیست؟

براکت: براکت ارتودنسی طراحی های مختلف دارد اما سیستم عملکرد همه آن ها به یک صورت است. در سیستم براکت، نگین های براکت که به دندانها چسبانده می شوند نقش دستگیره را ایفا می کنند و سیم ارتودنسی این دستگیره ها را گرفته و دندانها را میکشد. انواع مختلف براکت عبارتند از براکت فلزی، براکت سرامیکی، براکت پشت دندانی یا لینگوال.

 الاینر شفاف یا اینویزیلاین: وظیفه این وسیله ارتودنسی مشابه براکت است یعنی دندان‌ها را به جایگاه بهتری هدایت می کند اما در آن از هیچ قطعه فلزی استفاده نشده و تنها از پلاستیک شفاف ساخته شده است تا در دهان نامرئی باشد. 

هدگیر: هدگیر ارتودنسی که بیشتر در گذشته رایج بوده است، وسیله ای است که بر روی سر قرار می‌گیرد و از جلو به حلقه فلزی که دور دندان آسیاب انداخته شده است و یا به بخشی از براکت متصل میشود. هدگیر خود انواع مختلف دارد که هر کدام برای حل مشکل ارتودنسی خاصی استفاده می شوند. 

بایت پلیت: این وسیله ارتودنسی برای اصلاح مشکل اوربایت استفاده می‌شود. به این صورت که اجازه نمی دهد فک بالا هنگام بسته شدن دهان بیش از حد پایین بیاید. 

فورسس و الاستیک:  فنر فورسس یا فورسوز فنر فلزی است که به براکت دندان های آسیاب بالا و دندان های جلویی پایین وصل می شود تا موقعیت این دندانها نسبت به هم را اصلاح کند. الاستیک حلقه کشی است که همانند فنر فورسس برای اصلاح موقعیت دندان های بالا به دندان های پایین استفاده می شود. 

هربست: این وسیله در دوران رشد اسکلتی در کودکان و نوجوانان استفاده می‌شود و به همراستایی و اصلاح تناسب بین دندان ها و فکهای بالا و پایین کمک می کند. به این ترتیب که رشد فک پایین را افزایش می‌دهد و جلوی رشد فک بالا را میگیرد تا مشکل جلوزدگی فک بالا اصلاح شود. 

پهن کننده کام: پهن کننده کام که به آن وسیع کننده کام هم می‌گویند وسیله‌ ای برای پهنتر کردن سقف دهان در سن رشد است تا فضای بیشتری در قوس دندانی ایجاد شود و مشکل تنگی کام برطرف شود. 

نگهدارنده ارتودنسی یا ریتینر: این وسیله ارتودنسی پس از درآوردن براکت استفاده میشود تا دندان ها در جایگاه جدید خود تثبیت شوند و به موقعیت قبل برنگردند. 

فضا ساز یا جدا کننده ارتودنسی: این وسیله ساده در واقع یک قطعه پلاستیکی یا فلزی کوچک است که بین دو دندان آسیابی که تنگاتنگ یکدیگر قرار گرفته اند، گذاشته می‌شود تا کمی بین آنها فاصله ایجاد کند. هدف از ایجاد فاصله این است که بتوان حلقه فلزی لازم برای سیستم براکت را دور دندان آسیاب انداخت. 

فضا نگهدار: این وسیله ارتودنسی که انواع گوناگون دارد برای حفظ طول قوس دندانی پس از افتادن دندان شیری استفاده می‌شود تا جای کافی برای بیرون زدن دندان دائمی باقی بماند. 

درمان ارتودنسی چقدر طول میکشد؟

 طول مدت درمان با براکت معمولاً یک یا دو سال است اما هر چه مشکل ارتودنسی پیچیده تر یا شدیدتر باشد طول دوره درمان بیشتر میشود.‌ همچنین اگر درمان ارتودنسی پیشگیرانه یا مقدماتی در کودکی انجام شده باشد، طول دوره درمان در بزرگسالی کوتاهتر میشود.

انواع روش های ارتودنسی که برای صاف و مرتب کردن دندان ها به کار میرود چیست؟ 

براکت معمولی

براکت معمولی همان براکت فلزی است که متشکل از نگین های براکت به تعداد دندان ها، سیم ارتودنسی، حلقه فلزی، حلقه کشی یا سیمی لیگاچور (در سیستم خود لیگاچور دیمون نیازی به لیگاچور نیست) و گاهی اوقات حلقه های کشی الاستیک است. به هر دندان یک نگین براکت چسبانده می شود. سپس سیم ارتودنسی به نگین های براکت وصل میشود و به این ترتیب از سطح جلوی همه دندانها عبور می کند. این کار هم برای دندان های بالایی و هم برای دندان های پایینی انجام میشود. 

مزیتهای براکت فلزی چیست؟

براکت فلزی بسیار محکم و مقاوم است و در مقایسه با روش های دیگر خیلی کمتر دچار شکستگی و آسیب می شود. 

براکت فلزی را می توان برای مشکلات ارتودنسی پیچیده به کار گرفت اما این قابلیت در روش های دیگر وجود ندارد. 

هزینه درمان ارتودنسی با براکت فلزی کمتر از روش‌های دیگر است. 

متداولترین روش درمان ارتودنسی در حال حاضر، براکت فلزی است.

معایب براکت فلزی چیست؟

در درمان ارتودنسی با براکت فلزی باید آمادگی ظاهر فلزی و سیم کشی دندان ها را داشته باشید این مشکل در روش‌های دیگر ارتودنسی وجود ندارد‌. 

براکت سرامیکی

براکت سرامیکی همان اجزاء براکت فلزی را دارد با این تفاوت که به جای نگین های کوچک فلزی، نگین های کوچک سرامیکی یا پلاستیکی که سفید رنگ یا شفاف هستند به دندانها چسبانده می شوند. بنابراین براکت سرامیکی تقریبا نامرئی است. همچنین به جای سیمی با رنگ نقره ای، از سیم سفید رنگ استفاده می شود. 

مزیتهای براکت سرامیکی چیست؟ 

براکت سرامیکی به دلیل رنگ سفید یا شفاف از نظر زیبایی مطلوب است و کمتر نگران بد شدن ظاهر دندانها و لبخند خواهید بود. 

معایب براکت سرامیکی چیست؟ 

براکت سرامیکی شکننده تر از براکت فلزی است بنابراین امکان شکستن آن و نیاز به ترمیم و مراجعه به ارتودنتیست بیشتر است. 

هزینه براکت سرامیکی بیشتر از براکت معمولی است. 

اگر مراقب بهداشت دهان نباشید ممکن است براکت تغییر رنگ پیدا کرده و زیبایی خود را از دست بدهد. 

براکت پشت دندانی

براکت پشت دندانی در واقع همان سیستم براکت فلزی است که به سطح پشتی دندانها یعنی همان سطحی از دندان که روبه زبان قرار دارد متصل می شود. از آنجایی که سطح پشتی دندانها با سطح جلویی آنها تفاوت زیادی دارد برای براکت پشت دندانی، باید سیستم براکت به صورت اختصاصی برای بیمار ساخته شود. 

مزیت های براکت پشت دندانی چیست؟ 

این سیستم براکت به سطح پشتی دندانها چسبانده می‌شود پس در هنگام صحبت کردن، خندیدن یا باز کردن دهان دیده نمی شود. از این رو زیبایی لبخند تحت تاثیر قرار نمی گیرد. این ویژگی برای بسیاری از افراد اهمیت دارد. 

معایب براکت پشت دندانی چیست؟ 

نصب براکت و تنظیم آن به دلیل دسترسی سخت تر ارتودنتیست به آن، زمان بیشتری می‌برد و معمولاً هزینه بیشتری دارد. 

این سیستم براکت به صورت سفارشی ساخته می‌شود پس هزینه آن بیشتر از براکت فلزی و یا حتی براکت سرامیکی است. 

از آنجایی که براکت به سطحی از دندان چسبانده شده که رو به زبان قرار دارد، عادت کردن زبان به موقعیت جدید و تلفظ حروف و صداها با مشکل مواجه می شود و مدتی طول می کشد یاد بگیرید با براکت پشت دندانی راحت و درست صحبت کنید. این کار نیاز به تمرین بیشتری در مقایسه با سیستم های دیگر براکت دارد. 

تمیز کردن دندان ها ممکن است کمی سخت تر باشد چون دسترسی مسواک به سطح پشتی دندانها دشوارتر است. 

الاینر شفاف

درمان ارتودنسی با این پلاک پلاستیکی بیرنگ اندکی متفاوت است چرا که در آن خبری از نگین های براکت و سیم ارتودنسی نیست. الاینر یک پلاک کامل است که دندان‌ها را در بر می‌گیرد و به آنها نیرو وارد می‌کند تا دندان ها را به جایگاه خاصی برساند. هر دو هفته یک بار باید این الاینر را با الاینر جدیدی عوض کنید. 

مزیت‌های الاینر شفاف 

مهمترین مزیت این روش، بی رنگ بودن کل وسیله ارتودنسی است. از این رو به این روش درمان ارتودنسی، ارتودنسی نامرئی هم می‌گویند. هنگامی که الاینر در در دهان قرار می گیرد کسی متوجه وجود آن نمی شود. بنابراین نگرانی از بابت بد شدن زیبایی دهان وجود ندارد. 

مزیت دیگر این روش آن است که این وسیله به دندان‌ها چسبانده نمی شود و در واقع بر خلاف براکت، ثابت نیست.

اگر چه این برای بسیاری از افراد یک مزیت مهم به شمار می‌آید چون هر زمانی که بخواهند می‌توانند آن را در بیاورند، برای برخی افراد ایراد به شمار می‌آید چرا که نمی توانند دقت و توجه کافی در استفاده منظم از الاینر داشته باشند و ممکن است که دائماً فراموش کنند الاینر را در دهان بگذارند و در نتیجه دستاوردی نخواهند داشت. 

تمیز کردن دندانها با این وسیله راحت تر است چون تنها کافیست الاینر را از دهان در بیاورید.

معایب الاینر شفاف چیست؟ 

همان طور که گفته شد ثابت نبودن آن می تواند یک اشکال به حساب بیاید

ایراد دیگر این روش، هزینه بالاتر آن است. هر دو هفته یکبار باید الاینر جدیدی استفاده کنید و الاینر قبلی دیگر قابل استفاده نیست چون دندان ها حرکت کرده اند و در موقعیت جدیدی قرار گرفته اند. 

درمانهای پیچیده را نمی‌توان با الاینر شفاف انجام داد.

هر بار موقع تمیز کردن دهان باید الاینر را هم در بیاورید و جداگانه تمیز کنید. 

مراقبت از وسیله ارتودنسی

برای جلوگیری از شکستن یا خم شدن براکت، باید مراقب چیزهایی که می خورید باشید. مثلاً خوراکی های سفت مثل تهدیگ، چیپس، سیب، هویج، کلم و غیر ممکن است باعث شکستن یا جدا شدن براکت از دندان و یا خم شدن سیم ارتودنسی شوند.

همچنین از جویدن خوراکی های جویدنی مانند تافی، پاستیل، آدامس، شکلات کشی، کارامل و از این قبیل خوراکی ها در تمام دوران ارتودنسی باید پرهیز کنید. مگر این که درمان ارتودنسی خود را با الاینر انجام دهید. در این صورت هنگام خوردن باید الاینر را در بیاورید.‌

معایب و مشکلات درمان ارتودنسی

درمان ارتودنسی برای زیبایی و سلامت دندانها و دهان و ساختارهای اطراف آن ها لازم است و فواید زیادی برای آن می توان برشمرد اما لازم است در مورد معایب محدودیت ها و مشکلات آن نیز آگاهی داشته باشید:

کسانی که درمان ارتودنسی انجام می دهند بیشتر دچار پوسیدگی دندان و عفونت لثه می شوند. چرا که تمیز نگه داشتن تمامی سطوح دندان ها در حالی که براکت به آنها چسبیده است سخت تر می باشد. این باعث می شود بخش هایی از دندان ها خوب تمیز نشود و پلاک و باکتری ها در آن جمع شوند. در نتیجه پوسیدگی دندان و عفونت لثه اتفاق می افتد. 

ممکن است پس از درآوردن براکت متوجه شوید دندان، لکه های سفید دارد. این لکه ها بخشهایی هستند که مواد معدنی از دندان جدا شده است. با دقت بیشتر در حفظ بهداشت دهان می‌توان جلوی این مشکلات را گرفت.‌

در طی درمان ارتودنسی، به دندان ها فشار وارد می شود تا حرکت کنند. در این فرایند ممکن است ریشه برخی از دندان ها تحت فشار وارد شده، باز جذب شده و کمی تحلیل بروند. این معمولاً مشکلی برای ثبات و سلامت دندان به وجود نمی آورد اما در موارد نادر ممکن است باعث لق شدن دندان شود. 

سختی استفاده از وسیله های دهانی ارتودنسی باعث می شود برخی از بیماران در استفاده از وسیله های ارتودنسی غیر ثابت یا متحرک، همکاری لازم را نداشته باشند در نتیجه به دستاورد دلخواه نمی رسند. 

پس از پایان درمان ارتودنسی با براکت باید از وسیله دیگری به نام نگهدارنده ارتودنسی یا ریتینر استفاده شود تا دندان ها عقبگرد نکنند و در جای خود ثابت بمانند. چون مدتی طول میکشد که استخوان اطراف دندان سخت شده و دندان را ثابت نگه دارد، در این مدت اگر از ریتینر استفاده نشود ممکن است دندانها دوباره حرکت کرده و به موقعیت پیشین بازگردند. 

آیا درمان ارتودنسی درد دارد؟

خود فرایند گذاشتن براکت در دهان دردی ندارد اما تا چند روز اول در اثر فشاری که به دندان‌ها وارد می شود، حساسیت یا درد دندان‌ها تجربه می‌شود. همچنین هر بار که برای تنظیم براکت، به دکتر مراجعه می‌کنید و سیم براکت سفت میشود، تا چند روز ممکن است درد یا ناراحتی در دهان داشته باشید. 

برای برطرف شدن درد می توانید از مسکن های معمولی استفاده کنید. همچنین شستشوی دهان با محلول آب نمک به کاهش درد کمک می کند. 

اگر براکت از دندان جدا شد چه کار کنیم؟ 

اگر متوجه شدید نگین براکت از دندانتان جدا شده است، پیش از هر چیز خونسردی خود را حفظ کنید. وضعیت را بررسی کنید و ببینید آیا سیم ارتودنسی هنوز به نگین براکت وصل است یا از آن درآمده است.

در صورتی که هنوز وصل باشد می‌توانید موقتا با کمی موم ارتودنسی، نگین براکت را به دندان بچسبانید تا زمانی که بتوانید به دکتر مراجعه کنید و نگین با چسب مخصوص چسبانده شود. اگر سیم ارتودنسی از نگین براکت جدا شده است، نگین را بردارید و روزی که به دکتر مراجعه می‌کنید آن را با خود به همراه ببرید.

با مطب ارتودنتیست تماس بگیرید تا ببینید آیا لازم است که فورا به دکتر مراجعه کنید یا می توانید تا فرا رسیدن نوبت بعدی صبر کنید ‌. 

پیش از چسباندن براکت چه اقدامات دندانپزشکی لازم است؟

پس از این که مشخص شد شرایط لازم برای درمان ارتودنسی دارید و باید براکت بگذارید، ممکن است لازم باشد اقداماتی پیش از گذاشتن براکت انجام شود. دندانپزشک وضعیت دندان‌ها را کامل بررسی می‌کند و عکس دندان می‌گیرد. اگر پوسیدگی داشته باشید ابتدا باید پوسیدگی دندان برطرف شود. در صورت وجود عفونت لثه باید درمان لثه صورت بگیرد. اگر دندان‌ها جرم و رسوب داشته باشند باید جرم گیری انجام شود. پس از این که شرایط برای درمان ارتودنسی فراهم شد، می توانید برای گذاشتن براکت مراجعه کنید. 

براکت چگونه به دندانها چسبانده می شود؟ 

ابتدا متخصص ارتودنسی نگین براکت را به چسب مخصوصی آغشته می کند و از همان چسب به سطح دندان می مالد. سپس نگین براکت را روی دندان می چسباند. اگر نوع چسب از مواد حساس به نور باشد، متخصص ارتودنسی با تاباندن نور مخصوصی چسب را سخت میکند.

این کار برای تک تک دندانها انجام می شود. سپس بند ارتودنسی که یک حلقه فلزی پهن است، دور دندان آسیاب بزرگ عقب دهان قرار گرفته و به دندان چسبانده می شود. سیم ارتودنسی به حلقه فلزی وصل شده و به تک تک نگین های براکت نیز متصل می شود. اتصال سیم از طریق شیاری است که در نگین براکت قرار دارد. سپس اگر از سیستم خود لیگاتور استفاده نشده باشد، باید سیم تابیده کوچک یا حلقه کشی لیگاچور دور نگین براکت قرار بگیرد تا سیم ارتودنسی را به آن متصل نگه دارد.

در صورتی که نیاز به استفاده از حلقه کشی الاستیک باشد، حلقه کشی دور قلاب براکتهای مورد نظر قرار می گیرد تا موقعیت این دندانها نسبت به هم اصلاح شود. 

برای کوتاه تر کردن طول درمان ارتودنسی چه کاری میتوان انجام داد؟ 

اولین کاری که باید انجام بدهید این است که نگذارید براکت آسیب ببیند. هر چه دفعات آسیب ‌دیدن براکت یا هر وسیله ارتودنسی دیگری که دارید، زیادتر شود وقفه های بیشتری در درمان ایجاد می‌شود و درمان طولانی تر میشود. همچنین کسانی که از وسیله ارتودنسی غیر ثابت استفاده می کنند باید دقیقا به تعداد ساعات گفته شده وسیله را در دهان بگذارند. در غیر این صورت پیشرفت درمان طبق برنامه نخواهد بود و درمان طولانی تر خواهد شد. 

در حال حاضر دستگاه های مختلفی مانند اکسل دنت، پروپل و غیره برای تسریع درمان ارتودنسی طراحی شده اند که هر کدام به شکل متفاوتی عمل می کنند اگر می خواهید از دستگاههای تسریع درمان ارتودنسی بهره ببرید با متخصص ارتودنسی در این زمینه صحبت کنید. 

نکات بهداشتی در دوران درمان ارتودنسی

در مدت زمانی که وسیله ارتودنسی در دهانتان قرار دارد، احتمال ایجاد لکه های سفید در دندان ها، پوسیدگی دندان و عفونت لثه زیاد می‌شود. چون حفظ بهداشت دهان با وجود وسیله ‌ای که به دندانها چسبیده است سخت تر است.

به همین دلیل باید هنگام مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بیشتر دقت کنید.  هر بار پس از غذا خوردن دندان‌های خود را مسواک بزنید. حتماً هر روز نخ دندان بکشید. می‌توانید از نخ دندان مخصوص دوران ارتودنسی یا وسیله های دیگری مانند دستگاه هایی که با فشار آب لا به لای دندان ها را تمیز می کنند استفاده کنید. همچنین فرچه های مخصوص تمیز کردن بین دندانها و سیم ارتودنسی وجود دارد که کار تمیز کردن دندانها را راحت‌تر می‌کند. 

خوردن شیرینی جات و غذاهای حاوی قند زیاد را باید محدود کنید چون باعث افزایش احتمال پوسیدگی دندان می شوند. 

همچنین غذاها و نوشیدنی های اسیدی مثل نوشابه و آب مرکبات را باید محدود کنید چون باعث حل شدن مینای دندان و از دست رفتن مواد معدنی دندان شده و زمینه را برای پوسیدگی دندان هموار میکنند.

درمان ارتودنسی در چه سنی مناسب است؟ سن مناسب برای درمان ارتودنسی کودکی است چون در کودکی استخوانها و دندانها در حال رشد هستند و می توان رشد آنها را به نحو مورد نظر هدایت کرد. توصیه می‌شود کودکان را در سن هفت سالگی نزد متخصص ارتودنسی ببرید. اگر ارتودنتیست مشکلی ببیند که نیاز به اصلاح دارد یا پیش بینی می شود مشکلی در آینده به وجود بیاید، با درمان ارتودنسی پیشگیرانه از آن جلوگیری کرده و یا آن را ساده تر می کند. با این حال هیچ وقت برای درمان ارتودنسی دیر نیست. در هر سنی که باشید، می توانید برای انجام این درمان اقدام کنید

دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده + سیزده =